Combarro

17 de maio de 2017. Día das Letras Galegas. Visita a Poio e Combarro. Saímos da autoestrada en Pontevedra Norte e seguimos a estrada da costa destino Campelo. Bonita costa pero espeluznante vista da fábrica de Celulosas ao outro lado da Ría. Chegada a Campelo. Comida nun restaurante que nos recomendou un veciño noso de Compostela, o “Aquí está”. 

Como resumo poderíamos dicir que é unha marisquería low-cost. Ameixas, cigalas, percebes, centolos e outras delicatessen a prezos razoables. Non moi abundantes, e con calidade desigual. As ameixas estaban boísimas, sobre todo o prebe. As cigalas, insípidas. Logo un rodaballo á prancha (de piscifactoría) que non estaba mal e uns chipiróns nin fu nin fa. 

Nas mesas a carón da nosa a xente estaba a darse grandes enchentas de centolos e demais. Comidas de grupo, rituais de fraternidade de grupos máis ou menos heteroxéneos. Dende presuntos funcionarios xubilados de Pontevedra ata grupos de parellas xóvenes con nenos. No restaurante, como nos vellos tempos, non había carta e non se podía pagar con tarxeta. Non dicían o prezo exacto. Preguntamos canto custaba cada prato e déronnos un prezo aproximado: entre 12 e 15 euros o peixe, dependendo de que peixe; sobre 10 euros as racións de marisco, e así todo. Un sistema e un xeito de traballar que xa non se ve na hostalaría hoxe en día. Pero o lugar este é así: unha marisquería para todo o mundo, a casa do pobo do amante dos percebes e centolos. Rematado o xantar, achegámonos ata o Mosteiro de San Xoán de Poio. 

Había tempo que non o visitaba e pagou a pena, aínda que só o vimos por fóra. Sempre me lembrou a Lourenzá. 

Alí vimos un lagarto ao sol, que resultou ser o lagarto máis grande que endexamais observamos.

 Un lagarto verde verde, cunha pel granulada, que ao principio daba un pouco de noxo. Máis tarde, fómonos afacendo ao animaliño e ata lle collemos agarimo. Saía e entraba nun furado na pedra, e tomaba o sol tranquilamente. 

De Poio tiramos cara Combarro. Había anos que non estaba e tiña gañas de achegarme, para ver os efectos do turismo masivo, que polo que me tiñan dito, incrementouse moito nos últimos anos. Efectivamente, así foi. Un 17 de maio había bastante xente en Combarro, percorrendo os entornos da nova Marina Combarro, un non-lugar como tantos outros dos que ben falou Marc Augé. Creouse un lugar que é igual a moitos outros do mundo (comezando polo próximo de Sanxenxo), con iates e barcos veleiros varios, moitos pantaláns idénticos e mesmo un amago de shopping center aboiando na auga. 

Para que non falte nada, mesmo hai un aparcamento de coches de pagamento, con barreira incluida.

 Adentrarse no núcleo histórico de Combarro, declarado conxunto histórico artístico nacional en pleno franquismo (1972) é viaxar cara unha Galicia ideal, síntese da vida mariñeira e agrícola.

 Combarro é, como dicía Otero Pedrayo, esa síntese, onde os hórreos chegan á beira do mar. 

E ademais Combarro está feito de pedra. Pedra e auga por todas as partes. A apoteose da arquitectura popular. Os bos canteiros que se forman na Escola de Poio están de actualidade estes días, pois seica van ser contratados para restaurar a cúpula do Capitolio en Washington. Pois eses canteiros milenarios deixaron a súa pegada en Combarro, e configuraron unha paisaxe única, que constitúe en boa medida a imaxe arquetípica da Galicia mariñeira e agrícola, da Galicia rural, a fin de contas. 

Aínda que hogano Combarro está ensarillado na área urbana de Pontevedra e ninguén discute o seu carácter urbano, está catalogado nas representacións colectivas como un claro exemplo de ruralidade. Lembro que xa no século XVIII (estudiaba isto en Historia Moderna de Galicia en Primeiro de Xeografía), a provincia de Pontevedra tiña unhas densidades de poboación superiores aos 200 habitantes por quilómetro cadrado. Daquela dicíasenos que a complementariedade que se obtiña dos recursos do mar e da terra permitía alimentar a moita máis poboación que noutros espazos. Ese Combarro xa non existe.

 Hoxe vemos terrazas intercaladas no medio de hórreos, souvenirs de meigas celtas e postos de venda de botellas de viño turbio (3 botellas por 6 euros). 

Como outros lugares turísticos, Combarro converteuse nunha sombra de si mesmo.

 Aínda vive xente en Combarro, pero penso que cada vez menos. E o que queda.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s