Algunhas lembranzas musicais

Semella algo evidente, pero non concibo a vida sen música. Hai música para os bos e para os malos momentos. Música para escoitar só ou en grupo. Dende pequeno, a música foi importante para min. Case todos os mellores momentos da miña vida van asociados a algunha música en concreto. Cando era adolescente escoitaba os 40 Principais, aínda que estudaba piano no conservatorio. A partir dos 14 anos comecei a escoitar Radio Dos. Lembro perfectamente que o programa que me fixo ter conciencia do que era a música clásica foi un chamado “El año de”. Era un programa no que se tomaba como excusa un ano concreto, e facíase un repaso das obras máis salientables que viran a luz ese ano.
Eu lembro aquela semana adicada ao ano no que Mozart compuxo a Sinfonía número 40 en sol menor. Ese ano tamén compuxo a anterior e a posterior, que forman a sagrada triloxía sinfónica do final da vida mozartiana. A Sinfonía 40 é quizá a máis popular de todo o repertorio mozartiano, pero para min a número 41 (Xúpiter) é a mellor. O movemento fugado finale é unha apoteose absoluta do clasicismo na súa transición cara o romanticismo. Non sabemos que tería sido de Mozart no caso de ter vivido -poñamos por caso- 20 anos máis. Seguramente tería seguido as pegadas de Beethoven. Pero isto nunca se saberá.
Lembro tamén que naquela época estudaba eu primeiro de BUP, e tiñamos unha asignatura de Historia de Música e das Ideas Musicais. O docente era un profesor de Latín ao que lle tocara a china de impartir Música. Chamábase Rafael e creo lembrar que era andaluz. Naquela asignatura tiñamos que facer un traballo en grupo sobre un compositor, un grupo musical ou un músico calquera, en xeral. Eu quixera telo feito sobre Mozart, pero o meu compañeiro suxeriu traballar sobre The Beatles. Ía ser a miña primeira achega aos de Liverpool, e abofé que foi un grande descubrimento. Na miña transición dende o pop máis comercial (Olé Olé, Pet Shop Boys e demais) cara a música clásica foi fundamental o papel de Mozart e tamén dos Beatles.
Naquela época eu estaba a estudar piano, e lembro perfectamente que comezaba a apreciar a música de Johann Sebastian Bach. Xa dende as primeiras pezas breves do Libro de Ana Magdalena, Bach constituía un grande alimento para o espírito. Era realmente admirable como unha música tan sinxela (falamos dun nivel de primeiro de piano) podía ser tan fermosa e tan perfecta. Bach era como a reencarnación de Deus, e iso comezabamos a comentalo todos os xóvenes estudantes de piano que coincidíamos nas clases particulares de Teresa. Entre os que asistían a estas clases estaba Julio Montero, con quen aínda hoxe conservo unha auténtica amizade. E había unha rapaza que se chamaba Alejandra, que vestía sempre de negro. Tamén estaba Antonio, un rapaz alto e de gafas, con flequillo, que me pareceu Liszt cando o vin e escoitei tocar o Sacromonte de Turina. Había tamén moitas rapazas que estudaban na Compañía de María ou colexios semellantes, pero non lembro os seus nomes. Estaría ben facer un encontro de vellas glorias, pero non estou moi seguro de que unha posible convocatoria tivese resultados positivos.
Eran os momentos do CD. Acabábase a tiranía do vinilo e nacía o Compact Disc. Compas Dyc, como dicía algún locutor inexperto e pouco versado en inglés. Todos queríamos ter un lector de CD, porque a “dobre pletina” xa non daba máis de si, e os vinilos eran antiguallas. Polo menos esa era a percepción que nós tiñamos deles.
En resposta á forte presión que eu exercía, meus pais compraron un equipo de música Sony, por módulos. Debeulles costar un pastizal, pero aínda funciona. E ten unha calidade de son fantástica. O equipo en cuestión tiña tocadiscos, dobre pletina e un lector de CD con capacidade para 5 discos. Todo un luxazo. O primeiro CD que comprei foron os Anos de Pelegrinaxe de Liszt, por Aldo Ciccolini. Era un CD dobre de EMI e, casualidades da vida, o primeiro disco viña defectuoso de fábrica. Mal comezo para o CD na miña casa. No Cortinglés recolléronme o CD e o segundo xa estaba perfecto. En calquera caso, para min foi desesperante escoitar os sucesivos patinazos do disco compacto na miña primeira audición.
A miña discoteca seguiu medrando paseniñamente. Comecei mercando CDs de series medias de Deutsche Grammophon, Philips e Decca, como todo fillo de veciño. Ía bastante por Discos Bambuco, ao lado da rúa da Franxa, na Coruña, ata que morreu o señor que me aconsellaba no segundo andar da tenda. Debía ser un grande melómano, pero non sei dicirvos máis. El foise deste mundo cando eu aínda estaba comezando a escoitar música. De feito el falábame de Karajan, de Solti, de Bernstein e de tantos outros, cunha naturalidade que me abraiaba. Comezaban a ser da familia para min.
Lembro outro detalle incrible deses anos. Por aquela época conseguira un catálogo de CDs de Deutsche Grammophon, a todo color e en papel boísimo. Tiña moitas páxinas, e podía considerarse un auténtico testamento musical da década dos 1980s. Pasaba moitas, moitas horas mirando ese catálogo. Creo que o sabía de memoria. Non había Internet, dende logo, nin nada semellante. As caras dos músicos, dos directores, dos pianistas, das divas de ópera, etc, estaban naquel catálogo máxico que lía e lía sen cansarme.
O seguinte recordo que teño foi cando me fixen abonado da Orquestra Sinfónica de Galicia. O primeiro director era un tal Sabas Calvillo. Non lembro moito máis, agás que a miña localidade era das máis baratas, e que estaba situada na esquina esquerda de todo, abaixo, pegada á parede. Non me fagades lembrar máis, porque non dou. Os concertos soían ser os xoves, e alá ía eu andando dende a Agra do Orzán, un neno no medio de tanto coruñés de pro… Tamén debeu ser por aqueles anos cando coñecín a Pablo Sánchez Quinteiro, nun encontro casual na rúa cun amigo común (na Praza de San Agustín). Despois coincidimos nun concerto de Ángeles Rentería no Pazo de Congresos da Coruña, no cal interpretou a Sonatina de Ravel, entre outras obras. Pode ser que tamén tocase algunha das Olladas de Messiaen. Despois fomos coincidindo nos concertos. A Coruña era a cidade galega con máis vida musica (e segue a ser). Lembro ter escoitado a Séptima de Mahler por Gary Bertini, e lembro a Mischa Maisky. Pasaron moitos músicos famosos e prominentes pola Coruña naqueles anos.
Chegou un momento en que a discoteca xa desbordaba o cativo espazo das estanterías da casa. Despois vin a estudar a Santiago e xa non mercaba tantos CDs. Escoitaba moito Radio Dos, cando o director era Adolfo Gross Bolín. Agora é Radio Clásica, pero antes era Radio Dos, con locutores como José Luis Pérez de Arteaga, José Carlos Cabello, Araceli González-Campa, José Iges, Rafael Banús o Luis Carlos Gago.
Co paso do tempo fun terminando o grao medio de piano, e curiosamente fun mercando cada vez menos CDs. Ata hoxe. Hoxe só merco algún CD esporadicamente para escoitar no coche. Para o día a día emprego Spotify, onde escoito toda a música que quero. Sincronizo os dispositivos, fago listas de reproducción e non me teño que preocupar de posibles raiazos nin de perder discos. Todo un cambio. Non teño claro que sexa para ben, máis que nada porque os CDs teñen un atractivo visual indubidable. Son algo físico. Máis atractivo teñen aínda os vinilos, curiosamente, coas súas fundas de cartón grandes, e non as cativas caixas de plástico dos CDs. Todo tempo pasado non foi mellor, pero semella que o botamos de menos con saña, de xeito irracional. Tal vez sexa que a nostalxia é inevitable cando un vai cumprindo anos. Si, iso é, porque agora é cando un comeza a ver fotos antigas con máis frecuencia, cando se empeña en organizar as súas pertenzas e clasificalas, e demais rutinas retrospectivas. As rutinas de retrospección son un marcador de senilidade. Un xa non se proxecta tanto para adiante, e tenta asimilar e formalizar o seu pasado. Eu aínda son relativamente novo. Teño 40 anos, exactamente, pero comezo a ser consciente de que teño unha grande cantidade de vivencias que xa non poderei repetir. Agardo ir rescatando da memoria máis momentos musicais. Pouco a poco, e en posteriores posts.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s